Schijnzelfstandigheid 2026: zachte landing deels doorgetrokken - dit moet je weten

De handhaving op schijnzelfstandigheid blijft ondernemers bezighouden. Zeker nu de zachte landing toch niet eindigt, maar gedeeltelijk wordt doorgetrokken naar 2026. Wat betekent dat concreet voor jou als opdrachtgever of zzp’er? En waarom kiest het kabinet hier bewust voor? Tijd voor overzicht én uitleg.

Even terug: waarom was er een zachte landing?

Per 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium in het kader van de Wet DBA opgeheven. Na bijna tien jaar stilstand wilde de overheid weer actief handhaven op arbeidsrelaties die feitelijk neerkomen op loondienst. Tegelijkertijd was er brede erkenning dat de markt tijd nodig heeft om zich aan te passen.

Daarom werd gekozen voor een zachte landing: wel handhaving, maar met focus op voorlichting, herstel en het goede gesprek, en zonder boetes.

Waarom géén volledige verlenging van de zachte landing?

De kern: het kabinet wil voorkomen dat handhaving opnieuw tandeloos wordt. Een volledige verlenging zou volgens het Kabinet het verkeerde signaal afgeven aan ondernemers die de afgelopen jaren wel hebben geïnvesteerd in het correct inrichten van arbeidsrelaties.

Daarnaast spelen drie belangrijke overwegingen:

1. Gelijk speelveld
   Ondernemers die zich aan de regels houden, mogen niet worden benadeeld ten opzichte van partijen die niets doen.
2. Momentum in de markt
   Na jaren van onzekerheid is er eindelijk beweging. Die wil het Kabinet vasthouden.
3. Europese afspraken
   In het Herstel- en Veerkrachtplan is afgesproken dat Nederland effectief handhaaft op schijnzelfstandigheid. Volledig uitstel past daar niet bij.

Kortom: begrip voor de zorgen, maar ook de overtuiging dat eindeloos uitstellen het probleem niet oplost.

Wat blijft in 2026 hetzelfde als in 2025?

De zachte kant van de handhaving verdwijnt niet volledig. De uitgangspunten in 2026 blijven:

• Geen verzuimboetes
  Ondernemers krijgen niet automatisch boetes bij het constateren van schijnzelfstandigheid.
• Start met bedrijfsbezoek
  De Belastingdienst begint in principe met een bedrijfsbezoek. De focus ligt op het goede gesprek en vertrouwen.
• Naheffingen blijven mogelijk
  Net als in 2025 kunnen loonheffingen en premies worden nageheven over de periode vanaf 1 januari 2025.

De focus blijft dus: inzicht geven, verbeteren waar nodig, en voorkomen dat ondernemers onnodig hard worden geraakt.

Wat verandert er wel ten opzichte van 2025?

De handhaving in 2026 wordt aangescherpt:

• Vergrijpboetes komen terug
  Vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst weer vergrijpboetes opleggen.
• Gerichter onderzoek
  Bij een boekenonderzoek mag de Belastingdienst kiezen voor een volledig kalenderjaar, of een recent aangiftetijdvak.

Belangrijk: deze aanscherpingen zijn bedoeld voor situaties waarin echt sprake is van verwijtbaar gedrag.

Wanneer loop je risico op boetes?

De vergrijpboete wordt alleen ingezet bij ‘opzet’ of ‘grove schuld’.

Wat is grove schuld?

Grove schuld betekent dat je ernstig nalatig bent geweest. Bijvoorbeeld:

• Je negeert waarschuwingen of signalen dat een zzp-constructie niet klopt.
• Je past de situatie niet aan, terwijl duidelijk is dat de feitelijke werksituatie loondienstachtig is.
• Je neemt bewust geen maatregelen om risico’s op schijnzelfstandigheid te beperken.

Met andere woorden: je had beter moeten weten, deed toch niets.

En opzet?

Bij opzet is het nog duidelijker: je weet dat sprake is van schijnzelfstandigheid en kiest er bewust voor dit zo te laten, bijvoorbeeld om kosten te besparen.

In beide gevallen vindt het kabinet het onwenselijk om niet te handhaven. Dat zou de belastingmoraal ondermijnen en de ongelijkheid vergroten.

Bij het opleggen van vergrijpboetes ligt de bewijslast volledig bij de Belastingdienst. De inspecteur moet aantonen dat sprake is van opzet of grove schuld bij het ontstaan of laten voortbestaan van schijnzelfstandigheid. Dat betekent dat een boete niet mag worden gebaseerd op aannames of onduidelijkheid alleen. Pas als kan worden bewezen dat je bewust de regels hebt genegeerd, of ernstig nalatig bent geweest terwijl je beter had kunnen en moeten weten, komt een vergrijpboete in beeld.

Wat betekent dit voor jou als ondernemer?

De gedeeltelijke verlenging van de zachte landing in 2026 biedt enige ademruimte. Die ruimte is er om arbeidsrelaties te beoordelen, aan te scherpen en waar nodig anders in te richten. Tegelijkertijd is dit geen vrijbrief om achterover te leunen. Juist nu blijft het van groot belang om arbeidsrelaties kritisch onder de loep te nemen en te toetsen. NB. Wie die tijd benut om het goed te regelen, verkleint risico’s en behoudt grip op zijn ondernemerschap.

Onze kijk: duidelijkheid geeft ruimte

Bij RS Finance zien we dat veel ondernemers het goede willen doen, maar vastlopen in onduidelijke regels en jarenlange stilstand. De gedeeltelijke verlenging van de zachte landing verandert de situatie inhoudelijk nauwelijks. Juist daarin schuilt een risico: het kan voelen als een reden om achterover te leunen. In werkelijkheid is dit hét moment om zonder direct zware sancties de tijd te nemen om arbeidsrelaties kritisch onder de loep te nemen. Wie die ruimte nu benut, voorkomt dat dezelfde onzekerheid straks wél direct grote financiële gevolgen heeft.

Wil je weten waar jij staat als het gaat om schijnzelfstandigheid? Of sparren over hoe je arbeidsrelaties toekomstbestendig inricht? Neem contact op; we kijken graag met je mee. Analyseren, adviseren en anders denken. Dat is onze rol als sparringpartner!