Btw op subsidies deel 2: wanneer zit er een verkapte tegenprestatie in je bijdrage?

In ons vorige artikel, Btw op subsidies: wanneer wel en wanneer niet?, schreven we over de kernvraag bij btw op subsidies: is er een rechtstreeks verband tussen de bijdrage en een concrete prestatie? Dan is er btw verschuldigd. Bij een zuivere budgetsubsidie zonder voorwaarden is dat snel beantwoord. Maar veel start- en scaleups die we begeleiden, en stichtingen of BV’s met een maatschappelijk doel, ontvangen een bijdrage waar tóch iets tegenover staat. Denk aan een rapportageverplichting, naamsvermelding, VIP-toegang tot events of een begroting die precies is afgestemd op je activiteiten.

De Hoge Raad heeft op 19 juni 2026 een arrest gewezen dat laat zien hoe streng dat rechtstreekse verband wordt getoetst, ook als je met de beste maatschappelijke bedoelingen werkt.

De casus in het kort

Een stichting regelt de ondersteuning van de tuchtrechtspraak voor advocaten. De Nederlandse Orde van advocaten (NOvA) betaalt daarvoor elk jaar een bijdrage die precies de kosten dekt. Hoe hoog die bijdrage is, hangt af van het aantal tuchtzaken.

De stichting zag die bijdrage als subsidie, zonder btw. De Belastingdienst zag het als betaling voor diensten, met btw. De stichting voerde drie argumenten aan:

• “Ik ben niet zelfstandig”, want ik ben wettelijk verweven met de tuchtcolleges.
• “Er is geen markt”, want ik mag alleen voor de tuchtcolleges werken.
• “Ik dien het algemeen belang”, want de hele samenleving heeft er baat bij.

De Hoge Raad ging in geen van de drie mee.

Logische argumenten die toch niet werken

Deze argumenten horen we ook bij onze klanten. Ze klinken overtuigend, maar houden bij de rechter geen stand.

Nauw samenwerken maakt je niet minder zelfstandig. De stichting sloot zelf contracten en had eigen personeel in dienst. Dat de NOvA alle kosten betaalde, veranderde daar niets aan. Werk je intensief samen met één financier, dan ben je voor de btw toch gewoon zelfstandig.

Eén klant is ook een klant. Ook als je maar voor één partij mag werken, lever je diensten. Dat er geen andere afnemers zijn, houdt je niet buiten de btw.

Een goed doel is geen vrijbrief. Heeft een aanwijsbare partij concreet voordeel van wat je doet, en hangt je bijdrage daarmee samen? Dan is er btw verschuldigd, ook als de samenleving als geheel ervan profiteert.

De betaler hoeft niet de afnemer te zijn. De NOvA betaalde, maar de tuchtcolleges hadden het voordeel. Voor de Hoge Raad was dat geen reden om de btw te laten vallen. Ook als je financier er zelf niets aan heeft, kan je bijdrage dus een betaling zijn. Het gaat erom of iemand aanwijsbaar en concreet voordeel heeft, niet of dat de betaler zelf is.

“Ik zou dit toch wel doen”

Een argument dat we vaak horen: “Ik doe dit sowieso, met of zonder subsidie.” Dat kan helpen, maar alleen als je organisatie een eigen missie heeft die los staat van de financier.

De stichting uit het arrest had daar weinig aan gehad. Ze was opgericht met één doel: de tuchtcolleges ondersteunen.

Bestond jouw missie al voordat de bijdrage er kwam? Dan sta je sterk. Is je organisatie juist opgericht om voor één financier te werken? Dan is de kans groot dat de Belastingdienst je bijdrage als betaling ziet.

Het risico: btw achteraf

Het grootste risico zit in de timing. Stelt de Belastingdienst achteraf vast dat je bijdrage een betaling was, dan gaat de btw in de regel van het ontvangen bedrag af. Van elke € 121 is dan € 21 btw. Over meerdere jaren loopt dat snel op, terwijl het geld vaak al is uitgegeven.

Je kunt dit voorkomen door vooraf twee dingen te regelen:

• Laat de beschikking of overeenkomst toetsen voordat je tekent. Dan weet je of er btw in je bijdrage kan zitten.
• Spreek af dat de bijdrage exclusief btw is als er een reële kans op btw bestaat. Voor een zakelijke financier die de btw kan aftrekken, kost dat niets. Is je financier een gemeente of provincie, dan kan die de btw soms terugkrijgen via het btw-compensatiefonds. Laat dat per geval nagaan.

Zo weet je vooraf waar je aan toe bent en voorkom je een naheffing over jaren terug.

Geen btw op je subsidie, toch minder aftrek

Andersom is een onbelaste subsidie niet altijd gunstig. Dat er geen btw op je subsidie zit, zegt niets over je recht op aftrek. Dat moet je apart bekijken.

Financiert de subsidie activiteiten waarmee je niets verkoopt, zoals onderzoek dat je nooit commercieel gaat inzetten of een maatschappelijk project zonder opbrengsten? Dan is dat voor de btw geen economische activiteit. De btw op de kosten van dat project kun je dan niet terugvragen, en op gemengde kosten zoals huur en software mag je maar een deel aftrekken.

Hangt de gesubsidieerde activiteit nauw samen met wat je wel verkoopt, dan ligt dat anders. Denk aan een startup die met een innovatiesubsidie een product ontwikkelt dat ze straks met btw gaat verkopen. De ontwikkeling hoort dan bij je belaste bedrijfsactiviteit, en de btw op die kosten blijft in beginsel aftrekbaar.

Bekijk dit al bij de aanvraag, zodat je je administratie meteen goed kunt inrichten.

Budgetsubsidie of verkapte betaling?

Bij een budgetsubsidie met voorwaarden helpt het om verder te kijken dan de naam “subsidie”, “bijdrage” of “gift”. De tabel zet de verschillen naast elkaar.

Een eerste indicatie: Zou de activiteit ook plaatsvinden zonder de bijdrage, in dezelfde vorm en omvang, en vanuit je eigen doelstelling? Dan sta je sterk. Zo niet, dan is er al snel sprake van een betaling, ook als je doel het algemeen belang is.

Praktijkvoorbeelden

De stichting die alleen door de overheid wordt gefinancierd.

Een stichting ontvangt elk jaar geld van een overheidsfonds voor één specifiek programma. Het bedrag is gebaseerd op haar eigen begroting voor dat programma, en de overheid is de enige financier.

Dat voelt als subsidie, maar het kan een betaling zijn. Is de stichting op initiatief van de financier voor dit programma opgericht, en heeft een aanwijsbare partij concreet voordeel van het programma? Dan koopt de overheid in feite een dienst in, en is er btw verschuldigd.

Dat de bijdrage precies de kosten dekt, is op zichzelf niet doorslaggevend. Het Europese Hof van Justitie oordeelde onlangs dat een lokale overheid die achteraf het verlies van een vervoersbedrijf aanvult, geen btw-belaste betaling doet. De bijdrage compenseerde alleen het tekort, had geen invloed op de prijs van de ritten en was gemaximeerd op het verlies. Het gaat er steeds om wie concreet voordeel heeft en of de bijdrage samenhangt met wat je levert.

Dat is een ander geval dan in ons vorige artikel. Daar gaf een ministerie een algemene bijdrage aan een maatschappelijk doel, zonder btw. Hier koopt de financier een concreet programma in.

Voerde de stichting het programma al uit vanuit haar eigen missie, voordat de bijdrage er was? Dan staat ze veel sterker. Leg die geschiedenis vast, in je statuten, jaarverslagen en subsidieaanvragen, zodat je die bij een controle kunt laten zien.

De “Founding Partner” die toch iets terugkrijgt.

Bij impactgedreven stichtingen komen we regelmatig Founding Partners tegen. Een paar partners dragen drie jaar lang jaarlijks bij, gepresenteerd als gift. In ruil daarvoor krijgen ze een pakket: netwerktoegang, VIP-plekken bij events, een exclusief diner, naamsvermelding en een gebruikslicentie.

Het woord “gift” beschermt je hier niet. Staat er een pakket tegenover de bijdrage, dan ziet de Belastingdienst die al snel als betaling. In het ergste geval geldt dat voor het hele bedrag, ook als het pakket veel minder waard is dan wat de partner betaalt.

Niet alles telt mee. Een bescheiden bedankje of een rapportage over wat er met het geld is gebeurd, is meestal geen tegenprestatie. Reclame, VIP-behandeling en een licentie zijn dat wel.

De oplossing is splitsen, en dan vooraf. Spreek een prijs af voor het pakket, met btw, en laat de partner daarnaast vrijwillig schenken. Voor een zakelijke partner is die btw meestal geen kostenpost, omdat hij die kan aftrekken. Bovendien telt voor hem alleen het deel zonder tegenprestatie als gift.

Is je stichting voor haar hoofdactiviteit al vrijgesteld, bijvoorbeeld als culturele instelling? Dan kan een beperkt bedrag aan sponsorreclame vrijgesteld zijn. Laat dat wel vooraf toetsen.

Het jaarlijkse benefietgala.

Neem een jaarlijks benefietgala voor een gezondheidsdoel, in een grote Amsterdamse zaal. Bedrijven en particulieren kopen een tafel, sponsors krijgen naamsvermelding en tijdens de avond worden veilingitems verkocht. Alle opbrengst gaat naar het goede doel.

Toch is dat voor de btw geen gift. Wie een tafel koopt, betaalt voor een avond met diner en entertainment. Een sponsor betaalt voor zichtbaarheid. Wie op de veiling biedt, koopt iets. Over al die onderdelen is in beginsel btw verschuldigd. Alleen een losse donatie zonder tegenprestatie valt erbuiten.

Er is wel een regeling die veel kan schelen. Betalen gasten bewust meer dan een vergelijkbare avond normaal kost, en gaat de opbrengst naar een goed doel zoals een ANBI? Dan kan dat meerdere buiten de btw blijven. Alleen de normale prijs van de avond is dan belast.

Die regeling werkt alleen als je het gala vooraf goed inricht:

• Maak gasten duidelijk dat de opbrengst naar het goede doel gaat.
• Laat zien welk deel van de prijs een gift is, bijvoorbeeld: “tafel € 5.000, waarvan € 3.500 gift”.
• Zorg dat de opbrengst, na aftrek van directe kosten zoals zaalhuur en catering, volledig naar het goede doel gaat.

Sponsoring blijft belast, en bij unieke veilingitems is de gift lastig te onderbouwen. Wil je zekerheid, dan kun je de inrichting vooraf aan de Belastingdienst voorleggen.

Sportclubs en bepaalde zorg-, onderwijs- en culturele instellingen hebben daarnaast een eigen vrijstelling voor fondswerving, tot een jaarlijks maximum. Voor een goededoelenorganisatie of een gala van deze omvang is die meestal niet bruikbaar.

De penvoerder van een consortium.

Start- en scaleups vragen innovatiesubsidie vaak aan samen met andere partijen. Eén partij is dan penvoerder: die ontvangt de subsidie en betaalt het deel van de andere deelnemers door.

Tussen de subsidieverstrekker en de penvoerder speelt meestal geen btw. De Belastingdienst bevestigde dat onlangs nog bij een grote subsidieregeling van het ministerie van VWS. Wat de penvoerder daarna doorbetaalt, kan wél belast zijn. Krijgt een deelnemer geld in ruil voor werk voor het project of voor de penvoerder, dan is dat al snel een betaling voor een dienst, met in beginsel 21% btw.

Leg daarom in de samenwerkingsovereenkomst vast wat een doorbetaling is: een doorgegeven deel van de subsidie, of een vergoeding voor werk. Dat bepaalt of er btw op moet.

Zekerheid vooraf

Ontvang je een budgetsubsidie of gift waar toch voorwaarden of een pakket aan tegenprestaties aan hangt, of ben je een stichting of BV met een maatschappelijke doelstelling die uit publieke middelen of van partners wordt gefinancierd? Neem gerust contact met ons op om samen de overeenkomst en voorwaarden te beoordelen.